به ستایش‌های ستایشگران نادان مغرور مشو، وگرنه در دام تکبر و زورگویی گرفتار می‌شوی، و در اعمال خود، به خودپسندی می‌افتی،
52 بازدید
تاریخ ارائه : 5/21/2014 7:26:00 AM
موضوع: اخلاق و عرفان

ریشه‌دارترین دام‌ شیطان برای انسان
 آن‌گاه که انسان از محیط ارزش‌های خدایی خارج می‌شود و ارزش‌های مادی ملاک برتری او قرار می‌گیرد، اسارت آغاز می‌شود.به گزارش جهان به نقل از ایسنا، پیشوایان اسلام نه تنها از چاپلوسی و ستایش نابجا بیزار بودند، بلکه مدح آمیخته به تملق را نیز عیب اخلاقی می‌شمردند. آنان در برابر رفتار و گفتار ذلت باری که با غرور و شرف انسانی مغایر بود، سکوت نمی‌کردند و اگر کسی مرتکب چنین عمل خلافی می‌شد، از او انتقاد می‌کردند. به همین مناسبت به آیه‌ای از قرآن و احادیث در مورد این امر اشاره می‌کنیم:

خداوند در قرآن سوره آل عمران خطاب به بندگان خود می‌فرماید: هرگز کسانی را که به آنچه کرده‌اند (از روی هوای نفس...) شادمانی می‌کنند، و دوست دارند برای آنچه نکرده‌اند نیز ستایش شوند، رسته از عذاب مپندار، که عذابی دردناک (درپیش) دارند.

امام علی(ع) در عهدنامه مالک اشتر می‌فرمایند: با پارسایان و راستگویان مرتبط باش، و آنان را چنان عادت ده که تو را ستایش نکنند و نخواهند با ستایش کار مهمی که نکرده‌ای شادت کنند، زیرا ستایش‌گری‌های زیاد، موجب خودپسندی می‌شود، و انسان را گول می‌زند.

امام علی(ع) از عهدنامه مالک اشتر: (ای فرماندار مصر!) مبادا در دام خودپسندی گرفتار شوی! و مبادا انسانی از خود راضی باشی! و مبادا تملق‌گویی در حق خود را دوست بداری! که این‌ها همه، از ریشه‌دارترین دام‌های شیطان است، تا نیکوکاری نیکوکاران را نابود کند.

امام صادق(ع) به ابن جندب می‌فرمایند!... به ستایش‌های ستایشگران نادان مغرور مشو، وگرنه در دام تکبر و زورگویی گرفتار می‌شوی، و در اعمال خود، به خودپسندی می‌افتی، که بی‌گمان برترین کارها، عبادت پرودگار و فروتنی با مردم است.

چاپلوسي – يعني ستودن اغراق آميز افراد به بهاي تحقير خويشتن و عملي است مفسده انگيز وخفت بار مغاير با شئونات عزت نفس   . كه متاسفانه ديرزماني است  دامن گير جامعه  ايراني شده  و گروهي بدان خو گرفته اند .

چاپلوسي يكي از رذالت هاي انسان به حساب مي آيد كه منشا احساسی و رواني دارد . نوعي مبالغه است در تعريف و تمجيد و تحسين  .  و افراط است در تعارفات توخالي  . كه معمولا با خواهش و تمنا و كرنش همراه است .  گرچه تملق با تواضع مرزي مشترك دارد . لاكن بين آندوتفاوتي فاحش است  . كه آن نشاني از فرومايگي دارد و اين نشان از فرزانگي . 

تواضع تا آنجا كه حريم عزت نفس شكسته نشود ومنجر به تكبر خودخواهان نگردد خوب است  . مشكل وقتي بروز مي كند كه  تملق را  با تواضع اشتباه بگيريم .

گردن كج . قامت خميده .  و چهره ملتمسانه حالت هاي فيزيكي شخص چاپلوس است . كه با الفاظ نوكرم . چاكرم . غلام خانه زاد يا حلقه به گوش هستم  به طمع جلب محبت ابراز مي شود . اين آفت ناشي از كمبودهائي است در شخصيت فرد . كه مي خواهد با چرب زباني بر آن سرپوش بگذارد .

تملق گوئي ممكن است از روي ترس و محافظه كاري باشد يا از روي  رغبت به انگيزه جاه طلبي كه در بدنه دستگاههاي اداري  بيشتر است . اين خصلت ريشه در فرهنگ اجتماعي و منش اخلاقي دارد . وبرخي معتقدند كه سابقه تاريخي دارد .

در حذر از چاپلوسان ضرب المثلي هست كه مي گويد اگر كسي قداره يا هفت تير به كمر داشت از او نترسيدزيرا ممكن است درحمايت از شما باشد . اما از آدم چاپلوس بترسيد . كه دشمني بس خطرناك است .

خوش آمد گوئي هاي فريبنده نسبت به كساني صورت مي گيرد كه از توانمندي سياسي . اقتصادي . اجتماعي يا اداري بهره مند باشند  . و باب ميل افرادي قرار مي گيرد كه تشنه شنيدن مدح و تائيد ند . وكساني را شادمان مي كند كه اسير هواي نفس خويشند . و اين پديده در جوامعي با استقبال مواجه مي شود  كه هنوز هواي نفس در مهار تواضع قرار نگرفته است  .