امر به معروف و نهی از منکر
84 بازدید
تاریخ ارائه : 7/2/2011 7:05:00 AM
موضوع: علوم تربیتی
اجتماع وسیاست ۶

امر به معروف و نهی از منکر

نهضت حسینی اصل امر به معروف و نهی از منکر را از نظر استنباط و اجتهاد علمای اسلامی و به طور کلی مسلمین بالا برد . اصطلاحی طلاب علوم دینیه دارند ، می گویند : مقام ثبوت و مقام اثبات . مقام ثبوت یعنی مقام واقع . در مقام واقع و نفس الامر هر چیزی در یک حدود درجه ای است . به قول فلاسفه جدید ، شیئ فی نفسه و شیئ برای ما . مقام ثبوت ، مقام شیئ فی نفسه است و مقام اثبات ، مقام شیئ برای ماست .
شرح حال تارکان امر به معروف و نهی از منکر

روایاتی را که در کافی است و از روایات بسیار معروف و قطعی و مسلم ماست … یک قسمتش که اول حدیث هم هست این که فرمود : « در آخرالزمان ، مردم ریاکاری پیدا می شوند دائما آیه قرآن و دعا می خوانند « ویتنسکون » اظهار مقدس مآبی می کنند « حدثاء سفقهاء » یک مردم تازه به دوران رسیده احمقی هم هستند . تنها چیزی که این مقدس مآب ها به آن اعتنا ندارند ، امر به معروف و نهی از منکر است . « لا یوجبون امرا بمعروف و لا نهیا عن منکر الا اذا آمنوا الضرر » اینها تا مطمئن نشوند که امر به معروف و نهی ازمنکر کوچکترین ضرری به ایشان نمیزند ، به آن تن نمی دهند .»
« یطلبون لانفسهم الرخص و المعاذیر » دائم دنبال این هستند که یک راه فراری برای امر به معروف و نهی ازمنکر پیدا کنند ، یک عذری بتراشند که خوب دیگر نمی شود ، دیگر ممکن نیست . « یقبلون علی الصلوة و الصیام و ما یکفلهم فی نفس و لا مال » دنبال آن عبادت هایی هستند که نه به جان ، نه به مال و نه به حیثیتشان ضرری می زند ( مثل نماز و روزه ) اما اگر وظیفه ای ضرری به جایی می زند ، آن را رها می کردند : « کما رفضوا اسمی الفرائض و اشرفها » همان جور که عالی ترین و شریف ترین فریضه ها را رها کردند ، نماز را هم رها می کردند . آن عالی ترین و شریف ترین فریضه ها کدام است ؟ « ان الامر بالمعروف و النهی عن المنکر فریضة بها تقام الفرائض » { امر به معروف و نهی از منکر } فریضه بزرگی است که سایر فرائض به وسیله آن به پا می شود. باید امر به معروف و نهی از منکر باشد تا اخلاقی باشد . باز قسمتی از حدیث را حذف می کنم . فرمود : « ان الامر بالمعروف و النهی عن المنکر سبیل الانبیاء … منهاج الصلحاء ، بها تقام الفرائض و تامن المذاهب و تحل المکاسب و ترد المظالم و تعمرالارض … » شما از اینجا بفهمید که حوزه امر به معروف و نهی از منکر تا کجاست . تا حدود آباد شدن زمین … ببینید چه نظاماتی در دنیای اسلام بوده و اصلا امر به معروف و نهی از منکر چه معنی ای داشته و چه می کرده است !
حماسه حسینی – ج اول – ص ۳۰۸- ۳۱۱

جایگاه و تعریف امر به معروف و نهی از منکر

عین تعبیر آیه قرآن است : « کنتم خیر امة اخرجت للناس تامرون بالمعروف و تنهون عن المنکر » ببینید قرآن چه تعبیرهایی دارد ! … شما باارزش ترین ملت ها و امت هایی هستید که برای مردم به وجود آمده اند . ولی چه چیز به شما ارزش داده است و می دهد که اگر آن را داشته ، باشید باارزش ترین امت ها هستید ؟ « تامرون بالمعروف و تنهون عن المنکر… » گاهی ما امر به معروف و نهی از منکرمی کنیم ، ولی نه تنها به این اصل ارزش نمی دهیم ، بلکه ارزشش را پایین می آوریم . الان در ذهن عامه مردم به چه می گویند امربه معروف و نهی از منکر؟ یک مسائل جزئی ، نمی گویم نادرست – بعضی از آنها نادرست هم هست – ولی اینها وقتی در کلش واقع شود زیباست . مثلا اگر امر به معروف و نهی از منکر کسی فقط این باشد که آقا ! این انگشتر طلا را از دستت بیرون بیاور ، این در جای خودش درست است . حرف درستی است اما نه این که انسان هیچ منکری را نبیند جز همین یکی ، جز مساله ریش ، جز مسائل مربوط به مثلا کت و شلوار … حال وقتی که نهی از منکر ما در این حد بخواهد تنزل کند ، ما این اصل را پایین آورده ایم ، حقیر و کوچک کرده ایم … ولی حسین ( ع ) را ببینید ! امر به معروف و نهی از منکر کار او بود از بیخ و بن . به تمام معروف های اسلام نظر داشت و فهرست می داد و نیز به تمام منکرهای جهان اسلام و اولین و بزرگترین منکر جهان اسلام خود یزید است : « فلعمری ما الامام الا العامل بالکتاب ، القائم بالقسط و الدائن بدین الحق » امام و رهبر باید خودش عامل به کتاب باشد ، خودش عدالت را بپا دارد و به دین خدا متدین باشد . آنچه را که داشت ، در راه این اصل در طبق اخلاص گذاشت .
حماسه حسینی – ج اول – ص ۱۵۱و ۱۵۲

حد و مرز وجوب امر به معروف و نهی از منکر

… نهضت حسینی اصل امر به معروف و نهی از منکر را از نظر استنباط و اجتهاد علمای اسلامی و به طور کلی مسلمین بالا برد . اصطلاحی طلاب علوم دینیه دارند ، می گویند : مقام ثبوت و مقام اثبات . مقام ثبوت یعنی مقام واقع . در مقام واقع و نفس الامر هر چیزی در یک حدود درجه ای است . به قول فلاسفه جدید ، شیئ فی نفسه و شیئ برای ما . مقام ثبوت ، مقام شیئ فی نفسه است و مقام اثبات ، مقام شیئ برای ماست .
… اگر ارزش های اسلامی معکوس شود ، ارزش درجه اول درجه آخر شمرده شود و درجه آخر درجه اول – فرض کنید ارزش ناخن گرفتن که در روز جمعه مستحب است آنقدر بالا ببرید که جای امربه معروف و نهی از منکر را بگیرد ، یا شانه زدن موی سر یا موی ریش به اندازه امر به معروف و نهی از منکر و بالاتر از آن ارزش پیدا کند و از زیارت مستحبی رفتن درحد ارزش های درجه اول شمرده شود – معنایش همان اسلامی که وارونه شده ، پوستینی است که آن را وارونه پوشیده اند .
… در باب امر به معروف و نهی از منکر ، این مسئله مطرح است که مرز این کار کجاست ؟ بنده و شما که باید امر به معروف و نهی از منکر کنیم ، تا کجا باید جلو برویم ؟ … اینجا ممکن است کسی بگوید بعضی از علمای اسلام گفته اند مرز امربه معروف و نهی از منکر آنجاست که خطری در کار نباشد ، ضرری در کار نباشد ، به آبرو و به جانت و حتی به مالت صدمه ای وارد نیاید ، به بدنت صدمه ای وارد نشود . در واقع ارزش امربه معروف و نهی از منکر را پایین آورده اند … یعنی اگر پای آبرو و پای امر به معروف و نهی از منکردر میان بود ، امر به معروف و نهی از منکر را رها کن ، به آبرویت بچسب ! بحث در اینست که امر به معروف و نهی از منکر در برابر این امور محترم چقدر نیرو دارد ؟ درجه احترام امر به معروف و نهی از منکر چقدر بالاست که به مصداق گفته پیغمبر اکرم ( ص ) : « اذا اجتمعت حرمتان ترکت الصغری للکبری … »
بعضی از علمای اسلام و خیلی متاسفم که باید بگویم بعضی از علمای بزرگ شیعه که از آنها چنین انتظاری نمی رفت ، می گویند مرز امر به معروف و نهی از منکر ، بی ضرری است نه بی مفسده ای . ضرری به جان و مال یا آبرویت نرسد ؛ یعنی اگر پای ضرر به اینها در میان بود ، امر به معروف و نهی از منکر را رها کن ! آن کوچکتر از این است که با احترام یا آبرو یا بدن برابری کند ! ارزش امربه معروف و نهی از منکر را پائین می آورند .
اما دیگری می گوید : نه ، ارزش امربه معروف و نهی از منکر بالاتر از اینهاست ، البته با توجه به موردش .
ببین امربه معروف و نهی از منکر را برای چه می خواهی بکنی ؟ در چه موضوعی می خواهی امربه معروف ونهی ازمنکر کنی ؟ یک وقت موضوع امربه معروف و نهی از منکر موضوع کوچکی است .
مثلا کسی کوچه را کثیف می کند ، پوست خربزه را می اندازد در کوچه ، نباید بیندازد … حالا اگر شما برای امربه معروف و نهی ازمنکر کردن در چنین مسئله ای به خاطر پوست خربزه در کوچه انداختن ، بدانید او یک فحش ناموسی به شما می دهد ، در این صورت این کار آنقدر ارزش ندارد که شما یک فحش ناموسی بشنوید .
یک وقت هم هست که موضوع امربه معروف و نهی از منکر ، موضوعی است که اسلام برای آن اهمیت بالاتر از جان و مال و حقیقت انسان قائل است . می بینید قرآن به خطر افتاده است . تمام دسیسه بازی ها برای این است که با قرآن مبارزه شود ، وضعیت در سر حد به خطر افتادن قرآن و اصول قرآنی است ، در سرحد به خطر افتادن عدالت است که قرآن صریح می گوید هدف انبیاء برقراری عدالت در اجتماع بشری است : « لقد ارسلنا بالبینات و انزلنا معهم الکتاب والمیزان لیقوم الناس بالقسط . » مساله ظلم و عدالت ، اصل و محور زندگی بشریت است . پیغمبر اکرم فرمود : « الملک یبقی مع الکفر و لا یبقی مع الظلم » هیچ اجتماعی نمی تواند بر شالوده ظلم و ستم باقی بماند . یا آنجا که مساله ای نظیر وحدت اسلامی در خطر است ، که اسلام در موضوع وحدت چه اندازه عنایت و حساسیت دارد … دسیسه دشمن را می بینی که دائما میان مسلمین تفرقه اندازی می کند ، آیا در اینجا می گویی امر به معروف نکن ، حرف نزن ، نهی از منکر نکن ، که اگر اینها را بگویم جانم در خطر است ، آبرویم در خطر است ، اجتماع نمی پسندد ، از این مزخرف ها ؟ !
بنابراین امربه معروف و نهی از منکر در مسائل بزرگ مرز نمی شناسد . هیچ چیزی ، هیچ امر محترمی نمی تواند با امر به معروف و نهی از منکر برابری کند ، نمی تواند جلویش را بگیرد . این اصل دایر مدار این است که موضوع امر به معروف و نهی از منکر چیست ؟ اینجاست که می بینیم حسین بن علی علیه السلام ارزش امر به معروف و نهی ازمنکر را چقدر بالا برد !
حماسه حسینی – ج اول – ص ۲۶۳- ۲۶۸