بررسی مهمترین جنایات ذهن
18 بازدید
تاریخ ارائه : 12/4/2013 10:55:00 AM
موضوع: روانشناسی

بررسی مهمترین جنایات ذهن بررسی مهمترین جنایات ذهن

در بررسی عوامل و موانع موفقیت در زندگی انسان ها در طول تاریخ می توان به نكات قابل توجهی اشاره كرد كه از جمله آنها شیوه و روش نگاه افراد به مسائل و موضوعات مختلف است.

گام اول و اساسی برای رسیدن به هر هدفی كه ما در زندگی داریم این است كه ما فكر و اندیشه خود را در ارتباط با آن هدف مهم اصلاح كنیم وگرنه با داشتن یك فكر و اندیشه نادرست نسبت به یك مسئله هرگز نمی توانیم به سر منزل مقصود دست پیدا كنیم.

از این مانع مهم كه در این مقاله به جنایات ذهن تعبیر می شود، به بررسی گناهان و جنایت هایی می پردازد كه از سوی فكر و اندیشه ما نسبت به مسائل مختلف نشأت می گیرد و می تواند به عنوان جنایاتی بزرگ در زندگی ما قلمداد شود، چرا كه سبب می شود كه ما هرگز در زندگی به قله زیبای موفقیت دست پیدا نكنیم و به همین دلیل شناخت این جنایات برای همه افرادی كه آرزوی خوشبختی در سر دارند مهم و ضروری است.

جنایت اول: بد گمانی به دیگران

اینكه به هر فردی كه مشاهده می كنیم بد گمان باشیم و در ارتباط با او فكرها و سوء ظن های ناپسندی به ذهن ما خطور كند ، صفتی است كه می توان از آن به یكی از مهمترین جنایات ذهن تعبیر كرد ؛ جنایتی كه اگر ادامه داشته باشد می تواند در رفتار و كردار ما نیز نفوذ كند .

به همین جهت است كه خداوند متعال همه افراد را به دوری از این ویژگی توصیه می كند:

(یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِیرًا مِّنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَلَا تَجَسَّسُوا وَلَا یَغْتَب بَّعْضُكُم بَعْضًا أَیُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَن یَأْكُلَ لَحْمَ أَخِیهِ مَیْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَّحِیمٌ : اى كسانى كه ایمان آورده‏اید، از بسیارى از گمانها بپرهیزید كه پاره‏اى از گمانها گناه است، و جاسوسى مكنید، و بعضى از شما غیبت بعضى نكند؛ آیا كسى از شما دوست دارد كه گوشت برادر مرده ‏اش را بخورد؟ از آن كراهت دارید. [پس‏] از خدا بترسید، كه خدا توبه ‏پذیر مهربان است.)(الحجرات: 12)

جنایت دوم: همیشه من درست فكر می كنم

صفحات تاریخ مملو از داستان های تلخ افرادی است كه با تكیه بر علم محدود خود و غرور و تكبری كه داشته اند ، خودشان را تا ورطه هلاكت و نابودی پیش بردند .

افرادی كه فكر می كردند كه تنها آنها درست فكر می كنند و تنها راهی كه آنها انتخاب كرده اند می تواند آنها را به مقصد برساند:

فَرِیقًا هَدَى وَفَرِیقًا حَقَّ عَلَیْهِمُ الضَّلاَلَةُ إِنَّهُمُ اتَّخَذُوا الشَّیَاطِینَ أَوْلِیَاء مِن دُونِ اللّهِ وَیَحْسَبُونَ أَنَّهُم مُّهْتَدُونَ : [در حالى كه‏] گروهى را هدایت نموده، و گروهى گمراهى بر آنان ثابت شده است، زیرا آنان شیاطین را به جاى خدا، دوستان [خود] گرفته ‏اند و مى‏ پندارند كه راه ‏یافتگانند. (الأعراف: 30)

امام على علیه ‏السلام: (اعظَمُ الذُّنوبِ عِندَ اللّه سبحانَهُ ذَنبٌ صَغُرَ عِندَ صاحِبهِ: بزرگترین گناه نزد خداى سبحان، گناهى است که در چشم گنهکار کوچک شمرده شود)

جنایت سوم: كارهای من همیشه درست است

جنایت سوم كه ارتباط تنگاتنگی با قسمت قبل دارد ، در ارتباط با افرادی است كه خیال می كنند تمامی كارهای آنان درست و صحیح است در حالی كه در منطق قرآن مجید این افراد زیانكارترین افراد به شمار می روند افرادی كه:

(الَّذِینَ ضَلَّ سَعْیُهُمْ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَهُمْ یَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ یُحْسِنُونَ صُنْعًا : [آنان‏] كسانى ‏اند كه كوششان در زندگى دنیا به هدر رفته و خود مى‏ پندارند كه كار خوب انجام مى ‏دهند.)(الكهف: 104)

جنایت چهارم: من از همه برتر و بهتر هستم

افرادی كه فكر می كنند خودشان از همه عالم و آدم برتر هستند و این برتری جویی خود را به رخ دیگران نیز می كشند ؛ افرادی هستند كه به سبب این جنایت ذهن از زمره افرادی هستند كه مورد غضب خداوند قرار می گیرند:

(لِكَیْلَا تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ وَاللَّهُ لَا یُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ :تا بر آنچه از دست شما رفته اندوهگین نشوید و به [سبب‏] آنچه به شما داده است شادمانى نكنید، و خدا هیچ خودپسند فخرفروشى را دوست ندارد)(الحدید: 23)

به راستی انسانی كه آغازش نطفه ای بی ارزش و فرجامش مرداری بدبو است برای چه باید به خودش بنازد و فخر فروشی كند:

(الإمامُ علیٌّ علیه السلام: ما لابنِ آدمَ و الفَخرِ؟! أوَّلُهُ نُطفَةٌ، و آخِرُهُ جِیفَةٌ، و لا یَرزُقُ نفسَهُ، و لا یَدفَعُ حَتفَهُ: آدمیزاد را چه به فخر فروشى! آغازش نطفه اى است و فرجامش مردارى. نه مى تواند خود را روزى دهد و نه مى تواند جلو مرگ خویش را بگیرد.) (نهج البلاغة: الحكمة 454)

و همین جنایت بزرگ ذهن است كه سبب نابودی و هلاكت انسان می شود ؛ چنانچه امیر مومنان علی علیه السلام به آن اشاره می كند:

(أهلَكَ الناسَ اثنانِ: خَوفُ الفَقرِ، و طَلَبُ الفَخرِ: دو چیز مردم را نابود كرده است: ترس از ندارى، و فخر جویى.)(الخصال: 69/102)

جنایت پنجم: هیچ گاه به خوشبختی و سعادت نمی رسم

ناامیدی نیز یكی دیگر از جنایت‌های ذهن محسوب می‌شود كه سد محكمی در برابر پیروزی‌ها و خوشبختی انسان قرار می‌دهد ؛ افرادی كه چنین ویژگی داشته باشند:

وَ إِذا أَذَقْنَا النَّاسَ رَحْمَةً فَرِحُوا بِها وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَیِّئَةٌ بِما قَدَّمَتْ أَیْدیهِمْ إِذا هُمْ یَقْنَطُون: و چون مردم را رحمتى بچشانیم، بدان شاد مى‏ گردند؛ و چون به [سزاى‏] آنچه دستاورد گذشته آنان است، صدمه ‏اى به ایشان برسد، بناگاه نومید مى ‏شوند.)(الروم: 36)

هیچ گاه نمی توانند به اهداف و آرزوهای خود دست پیدا كنند.

و همین جنایت بزرگ ذهن است كه سبب نابودی و هلاكت انسان می شود چنانچه امیر مومنان علی علیه السلام به آن اشاره می كند: أهلَكَ الناسَ اثنانِ: خَوفُ الفَقرِ، و طَلَبُ الفَخرِ: دو چیز مردم را نابود كرده است: ترس از نادارى، و فخر جویى

(از این جنایت ذهن در روایات اسلامی به بزرگترین گناه كبیره تعبیر شده است:

(الإمامُ علیٌّ علیه السلام ـ لَمّا سُئِلَ عن أكبَرِ الكبائرِ ـ: الأمنُ مِن مَكرِ اللّه ِ، و الإیاسُ مِن رَوحِ اللّه ِ، و القُنُوطُ مِن رَحمَةِ اللّه: امام على علیه السلام ـ در پاسخ به پرسش از بزرگترین كبائر ـ فرمود: ایمن و غافل بودن از مكر (عذاب و مهلت) خدا، مأیوس شدن از گشایش خدا، و نومیدى از رحمت خدا.)(كنز العمّال: 4325)

جنایت ششم: كوچك شمردن اشتباهات در زندگی 

و آخرین جنایت ذهن كه در روایات اسلامی از آن به بدترین گناه تعبیر شده است این است كه آدمی اشتباهات خود را كوچك بشمرد و در جستجوی راهی برای جبران آنها نباشد ؛ چنانچه امام علی علیه السلام در این رابطه می فرمایند:

اعظَمُ الذُّنوبِ عِندَ اللّه سبحانَهُ ذَنبٌ صَغُرَ عِندَ صاحِبهِ: بزرگترین گناه نزد خداى سبحان، گناهى است که در چشم گنهکار کوچک شمرده شود.(غرر الحکم: 3141)

امین ادریسی  

بخش قرآن تبیان

مطالب مرتبط:

بیماری عفونی بدگمانی

معیار اخلاقی بودن رفتارهای ما

آیا گمان بد گناه است؟!